Anlaşmalı Boşanma Nasıl Yapılır? Şartlar, Protokol ve Dava Süreci

Evliliğin sona erdirilmesine karar veren eşler için anlaşmalı boşanma, en hızlı ve en az yıpratıcı yoldur. Çekişmeli boşanma davaları yıllarca sürebilirken, şartları sağlanan anlaşmalı boşanma davaları çoğu zaman tek duruşmada sonuçlanmaktadır. Ancak sürecin hızlı ilerlemesi, anlaşmalı boşanma protokolünün eksiksiz ve dikkatli hazırlanmasına bağlıdır.

Bu rehberde anlaşmalı boşanmanın şartları, protokolde yer alması gereken hususlar, dava süreci ve boşanma kararının kesinleşmesi 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) hükümleri çerçevesinde açıklanmıştır.

---

Anlaşmalı Boşanma Nedir?

Anlaşmalı boşanma, TMK m.166/3’te düzenlenen ve eşlerin hem boşanma konusunda hem de boşanmanın sonuçları konusunda uzlaştığı boşanma türüdür. Bu durumda kanun, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını kabul etmekte; eşlerin kusur ispatlamasına veya tanık dinletmesine gerek kalmamaktadır.

Anlaşmalı Boşanmanın Şartları

TMK m.166/3 uyarınca anlaşmalı boşanma kararı verilebilmesi için aşağıdaki şartların birlikte bulunması gerekmektedir:

1. Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması: Bir yıllık süre, evlilik tarihinden dava tarihine kadar hesaplanmaktadır. Bu süre dolmadan anlaşmalı boşanma kararı verilememektedir.
2. Eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi: Dava eşler tarafından birlikte açılabileceği gibi, bir eşin açtığı davanın diğer eş tarafından kabul edilmesiyle de anlaşmalı boşanmaya gidilebilmektedir.
3. Hâkimin tarafları bizzat dinlemesi: Hâkim, eşleri duruşmada bizzat dinleyerek boşanma iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmelidir. Bu nedenle eşlerin duruşmaya bizzat katılması gerekmektedir; avukatla temsil edilmek bu katılımın yerine geçmemektedir.
4. Hâkimin protokolü uygun bulması: Boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkında taraflarca kabul edilen düzenlemenin hâkim tarafından uygun bulunması gerekmektedir. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini gözeterek düzenlemede değişiklik yapabilmekte; bu değişikliklerin taraflarca kabul edilmesi halinde boşanmaya karar verilmektedir.

Evlilik bir yıldan kısa sürmüşse, eşler boşanma konusunda anlaşsa dahi dava anlaşmalı boşanma olarak sonuçlandırılamamakta ve çekişmeli boşanma hükümlerine göre görülmektedir.

---

Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nasıl Hazırlanır?

Anlaşmalı boşanma protokolü, eşlerin boşanmanın tüm sonuçları konusunda vardıkları uzlaşmayı yazılı hale getiren belgedir. Protokolün açık, eksiksiz ve uygulanabilir şekilde hazırlanması, hem davanın hızla sonuçlanması hem de boşanma sonrasında yeni uyuşmazlıklar doğmaması açısından büyük önem taşımaktadır. Protokolde genellikle şu konular düzenlenmektedir:

• Velayet: Ortak çocukların velayetinin hangi eşe bırakılacağı.
• Kişisel ilişki: Velayet kendisine verilmeyen eşin çocukla hangi gün ve saatlerde görüşeceği, bayram ve tatil dönemlerindeki düzenleme.
• İştirak nafakası: Çocukların bakım ve eğitim giderleri için ödenecek nafakanın miktarı, ödeme günü ve yıllık artış oranı.
• Yoksulluk nafakası: Eşlerden biri lehine nafaka bağlanıp bağlanmayacağı; bağlanacaksa miktarı ve artış esasları.
• Maddi ve manevi tazminat: Eşlerin birbirinden tazminat talep edip etmediği.
• Mal paylaşımı: Taşınmazlar, araçlar, banka hesapları ve diğer malvarlığı değerlerinin nasıl paylaşılacağı ile mal rejiminin tasfiyesine ilişkin karşılıklı talepler.
• Ev eşyaları ve kişisel eşyalar: Ziynet eşyaları ve ev eşyalarının kime ait olacağı.
• Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti: Dava masraflarının kim tarafından karşılanacağı.

Protokolde düzenlenmeyen veya belirsiz bırakılan konular, boşanma kararından sonra ayrı davalara konu olabilmektedir. Özellikle mal paylaşımı bakımından tarafların karşılıklı olarak başka talepleri bulunmadığının açıkça yazılması, ileride çıkabilecek uyuşmazlıkların önlenmesine yardımcı olmaktadır. Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin kurallar Boşanmada Mal Paylaşımı rehberinde açıklanmıştır.

---

Anlaşmalı Boşanma Davası Hangi Mahkemede Açılır?

Boşanma davalarına aile mahkemesi bakmaktadır. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde dava, asliye hukuk mahkemesinde aile mahkemesi sıfatıyla görülmektedir. TMK m.168 uyarınca dava, eşlerden birinin yerleşim yeri veya eşlerin davadan önce son altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesinde açılabilmektedir. İzmir’de yaşayan eşler bakımından yetkili mahkeme, eşlerin yerleşim yerine göre belirlenmektedir.

Anlaşmalı Boşanma Süreci Adım Adım

1. Protokolün hazırlanması ve imzalanması: Eşler, boşanmanın tüm sonuçlarını düzenleyen protokolü birlikte imzalamaktadır.
2. Davanın açılması: Dava dilekçesi ve protokol, gerekli harç ve giderler yatırılarak yetkili aile mahkemesine sunulmaktadır.
3. Duruşma: Mahkeme duruşma günü belirlemekte; hâkim eşleri bizzat dinleyerek iradelerini ve protokolü değerlendirmektedir.
4. Karar: Şartların bulunması halinde boşanmaya karar verilmektedir. Mahkemenin iş yüküne göre değişmekle birlikte anlaşmalı boşanma davaları çoğunlukla tek duruşmada sonuçlanmaktadır.
5. Kesinleşme ve nüfusa tescil: Karar kesinleştikten sonra nüfus kayıtlarına işlenmekte ve eşler hukuken boşanmış sayılmaktadır.

Boşanma Kararı Ne Zaman Kesinleşir?

Boşanma kararı, kural olarak gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki haftalık istinaf süresi içinde kanun yoluna başvurulmaması halinde kesinleşmektedir. Taraflar, karar açıklandıktan sonra kanun yoluna başvurma haklarından feragat ederek kesinleşme sürecini kısaltabilmektedir. Kesinleşmenin ardından karar, nüfus müdürlüğüne bildirilerek kayıtlara işlenmektedir.

---

Anlaşmalı Boşanmada Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Nafaka ve tazminat tutarlarının açık yazılması: Tutarların, ödeme tarihlerinin ve artış esaslarının belirsiz bırakılması, ileride icra takibi aşamasında sorun yaratabilmektedir.
• Taşınmazların tapu bilgileriyle yazılması: Paylaşılan taşınmazların ada, parsel ve bağımsız bölüm bilgileriyle tanımlanması, devir işlemlerini kolaylaştırmaktadır.
• Çocuğun üstün yararının gözetilmesi: Velayet ve kişisel ilişki düzenlemesi çocuğun yararına uygun değilse hâkim değişiklik yapabilmektedir.
• İradenin serbestçe açıklanması: Baskı altında imzalanan protokol, hâkim tarafından uygun bulunmayabilmektedir.
• Kadın için bekleme süresi: TMK m.132 uyarınca evliliği sona eren kadın, kural olarak evliliğin sona ermesinden itibaren 300 gün geçmeden yeniden evlenememektedir. Gebe olmadığının anlaşılması halinde mahkeme bu süreyi kaldırabilmektedir.

12. Yargı Paketi Anlaşmalı Boşanmayı Değiştirdi mi?

31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun (12. Yargı Paketi) hazırlık sürecinde boşanma davalarında iki aşamalı yargılama ve aile arabuluculuğu gibi düzenlemeler kamuoyunda tartışılmıştır. Ancak yürürlüğe giren kanun metni, anlaşmalı boşanmanın şartlarını ve usulünü düzenleyen TMK m.166/3 hükmünde bir değişiklik içermemektedir. Bu nedenle anlaşmalı boşanmada yukarıda açıklanan şartlar uygulanmaya devam etmektedir.

---

Sıkça Sorulan Sorular

Anlaşmalı boşanma ne kadar sürer?

Süre, mahkemenin iş yüküne ve duruşma gününün ne zaman verildiğine göre değişmektedir. Protokolün eksiksiz hazırlanması halinde dava çoğunlukla tek duruşmada sonuçlanmakta; kararın kesinleşmesi için ayrıca kanun yolu süresinin dolması veya bu haktan feragat edilmesi gerekmektedir.

Anlaşmalı boşanmada avukat zorunlu mudur?

Anlaşmalı boşanma davasında avukatla temsil zorunlu değildir. Bununla birlikte protokolün hukuka uygun, eksiksiz ve uygulanabilir şekilde hazırlanması; nafaka, mal paylaşımı ve velayet konularında ileride yeni davalarla karşılaşılmaması açısından hukuki destek alınması önerilmektedir.

Evlilik bir yıldan kısa sürdüyse ne yapılabilir?

Bir yıllık süre dolmadan anlaşmalı boşanma kararı verilememektedir. Bu durumda dava, evlilik birliğinin temelinden sarsılması gibi genel boşanma sebeplerine dayanılarak çekişmeli boşanma davası olarak açılabilmektedir.

Çekişmeli boşanma davası anlaşmalı boşanmaya dönüştürülebilir mi?

Evlilik en az bir yıl sürmüşse, çekişmeli olarak açılan dava devam ederken eşlerin boşanmanın sonuçları konusunda uzlaşması ve protokol sunması halinde dava anlaşmalı boşanma olarak sonuçlandırılabilmektedir.

Duruşmaya katılmak zorunlu mudur?

TMK m.166/3 uyarınca hâkimin eşleri bizzat dinlemesi gerektiğinden, eşlerin duruşmada bizzat hazır bulunması gerekmektedir. Avukatla temsil edilmek, eşlerin hâkim tarafından dinlenmesi şartını ortadan kaldırmamaktadır.

---

Sonuç

Anlaşmalı boşanma, şartları sağlandığında evliliğin kısa sürede ve daha az yıpranarak sona erdirilmesini mümkün kılmaktadır. Ancak sürecin sağlıklı ilerlemesi ve boşanma sonrasında yeni uyuşmazlıklar doğmaması, protokolün tüm sonuçları kapsayacak şekilde açık ve eksiksiz hazırlanmasına bağlıdır.

Yetkiner Hukuk Bürosu tarafından İzmir’de anlaşmalı ve çekişmeli boşanma davalarında, protokolün hazırlanmasından kararın kesinleşmesine kadar hukuki destek sağlanmaktadır. Boşanma ve aile hukuku alanındaki diğer konular için Boşanma ve Aile Hukuku sayfası incelenebilir; büroya iletişim sayfasındaki kanallar aracılığıyla ulaşılabilmektedir.

Eşlerin boşanma veya sonuçları konusunda anlaşamadığı durumlara ilişkin ayrıntılı bilgi için Çekişmeli Boşanma Davası rehberi incelenebilir.

Çocuğun velayetine ilişkin ayrıntılı bilgi için Velayet Davası: Çocuğun Velayeti Kime Verilir? rehberi incelenebilir.

Yurt dışında anlaşmalı olarak boşanan Türk vatandaşları bakımından kararın nüfusa tescili ve tanınması hakkında bilgi için Yurt Dışında Alınan Boşanma Kararının Türkiye’de Tanınması rehberine başvurulabilir.