Vasiyetname Nasıl Yazılır? Türleri, Geçerlilik Şartları ve İptali

Vasiyetname, kişinin ölümünden sonra malvarlığının kime ve nasıl geçeceğini kendi iradesiyle belirlemesini sağlayan ölüme bağlı bir tasarruftur. Ancak vasiyetnamenin hukuken geçerli olabilmesi için Türk Medeni Kanunu’nda öngörülen şekil şartlarına eksiksiz uyulması, saklı paylı mirasçıların haklarının da gözetilmesi gerekmektedir. Şekil şartlarına uyulmadan yazılan bir vasiyetname, ölümden sonra açılacak bir iptal davası ile tamamen hükümsüz hale gelebilmektedir. Bu makalede Yetkiner Hukuk Bürosu tarafından vasiyetnamenin türleri, nasıl yazıldığı, geçerlilik şartları, açılması ve iptali ele alınmıştır.

---

Vasiyetname Nedir?

Vasiyetname, mirasbırakanın tek taraflı iradesiyle, ölümünden sonra hüküm doğurmak üzere malvarlığı hakkında düzenleme yaptığı belgedir. Vasiyetname ile mirasçı atanabilmekte, belirli bir mal veya hak belirli bir kişiye bırakılabilmekte (belirli mal bırakma), bir vakıf kurulabilmekte, vasiyeti yerine getirme görevlisi atanabilmekte ve kanunda sayılan şartların varlığı halinde bir mirasçı mirastan çıkarılabilmektedir.

Vasiyetname tek taraflı bir işlem olduğundan, mirasbırakan sağlığında vasiyetnamesini her zaman değiştirebilmekte veya geri alabilmektedir. Bu yönüyle vasiyetname, karşı tarafın da imzasını gerektiren ve kural olarak tek taraflı olarak geri alınamayan miras sözleşmesinden ayrılmaktadır.

Vasiyetname Yapabilmenin Şartları

Türk Medeni Kanunu’nun 502. maddesine göre ayırt etme gücüne sahip olan ve on beş yaşını doldurmuş her kişi vasiyetname yapabilmektedir. Vasiyetname yapmak kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hak olduğundan, vasi veya vekil aracılığıyla vasiyetname yapılamamaktadır. Mirasbırakanın vasiyetnameyi yaptığı sırada ayırt etme gücüne sahip olduğu asıldır; aksini iddia eden taraf bunu ispat etmekle yükümlüdür.

---

Vasiyetname Türleri

Türk Medeni Kanunu’nda üç vasiyetname türü düzenlenmektedir: resmi vasiyetname, el yazılı vasiyetname ve sözlü vasiyetname. Her birinin şekil şartları farklıdır ve bu şartlardan birinin eksik olması vasiyetnamenin iptaline yol açabilmektedir.

Resmi Vasiyetname (TMK m.532-537)

Resmi vasiyetname, mirasbırakanın arzusunu resmi memura bildirmesi ve iki tanığın katılımıyla düzenlenmektedir. Resmi memur; sulh hakimi, noter veya kanunla yetkilendirilmiş diğer bir görevlidir. Uygulamada resmi vasiyetnameler çoğunlukla noterde düzenlenmektedir.

Resmi memur, mirasbırakanın arzusunu yazmakta veya yazdırmakta; mirasbırakan metni okuyup imzalamakta, memur da tarihi koyarak vasiyetnameyi imzalamaktadır. Ardından mirasbırakan, belgeyi okuduğunu ve son arzularını içerdiğini tanıkların önünde beyan etmekte; tanıklar da bu beyanın kendi önlerinde yapıldığını ve mirasbırakanı tasarrufa ehil gördüklerini belge üzerinde imzalarıyla doğrulamaktadır. Okuyamayan veya imzalayamayan kişiler için vasiyetname tanıkların önünde memur tarafından okunmaktadır.

Fiil ehliyeti bulunmayanlar, bir ceza mahkemesi kararıyla kamu hizmetinden yasaklılar, okuma yazma bilmeyenler, mirasbırakanın eşi, üstsoy ve altsoy kan hısımları, kardeşleri ve bunların eşleri resmi vasiyetnamede tanık olamamaktadır. Resmi vasiyetname, şekil şartları bakımından en güvenli ve ispatı en kolay vasiyetname türüdür.

El Yazılı Vasiyetname (TMK m.538)

El yazılı vasiyetnamenin geçerli olabilmesi için metnin baştan sona mirasbırakanın kendi el yazısıyla yazılmış olması, yapıldığı yılı, ayı ve günü içermesi ve mirasbırakan tarafından imzalanmış olması gerekmektedir. Bilgisayarla yazılıp yalnızca imzalanan, başkasına yazdırılan veya daktilo ile hazırlanan metinler el yazılı vasiyetname olarak geçerli değildir.

El yazılı vasiyetname mirasbırakanın yanında saklanabileceği gibi, açık veya kapalı olarak notere, sulh hakimine ya da saklamakla görevli diğer bir makama bırakılabilmektedir. Vasiyetnamenin ölümden sonra bulunamaması veya yok edilmesi riskine karşı noterde saklanması önerilmektedir.

Sözlü Vasiyetname (TMK m.539-541)

Sözlü vasiyetname, yalnızca yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, salgın hastalık veya savaş gibi olağanüstü durumlar nedeniyle resmi veya el yazılı vasiyetname yapılamıyorsa başvurulabilen istisnai bir yoldur. Mirasbırakan son arzularını iki tanığa anlatmakta ve tanıklar bu beyanı yer, tarih ve şartları belirterek derhal yazıya geçirip mahkemeye vermektedir.

Mirasbırakan için sonradan diğer vasiyetname şekillerine başvurma olanağı doğarsa, bu tarihten başlayarak bir ay geçmekle sözlü vasiyetname hükümsüz hale gelmektedir.

---

Vasiyetname Nasıl Yazılır?

El yazılı bir vasiyetname hazırlanırken aşağıdaki hususlara dikkat edilmesi, ileride doğabilecek uyuşmazlıkların önlenmesi bakımından önem taşımaktadır:

• Metnin tamamı mirasbırakan tarafından elle yazılmalı, sonradan yapılan ekleme ve düzeltmeler de elle yapılmalıdır.
• Vasiyetnamenin yapıldığı gün, ay ve yıl açıkça yazılmalıdır.
• Metnin sonu mirasbırakan tarafından imzalanmalıdır; parmak izi veya mühür imza yerine geçmemektedir.
• Mirasçılar ve vasiyet edilen mallar, tereddüde yer vermeyecek şekilde açıkça belirtilmelidir. Taşınmazlar için il, ilçe, ada ve parsel bilgisi yazılması önerilmektedir.
• Saklı paylı mirasçıların payları gözetilmelidir.
• Vasiyetname güvenli bir yerde, tercihen noterde saklanmalıdır.

Resmi vasiyetnamede ise metin noter veya diğer resmi memur tarafından hazırlandığından şekil hatası riski daha düşüktür. Ancak her iki türde de vasiyetnamenin içeriğinin miras hukukuna uygun olarak hazırlanması gerekmektedir.

---

Saklı Pay: Vasiyetnameyle Herkes Mirastan Çıkarılabilir mi?

Mirasbırakan malvarlığının tamamı üzerinde dilediği gibi tasarruf edememektedir. Türk Medeni Kanunu’nun 506. maddesi, bazı yakın mirasçılara saklı pay tanımaktadır. Saklı paylar şunlardır:

• Altsoy (çocuklar, torunlar): Yasal miras payının yarısı.
• Anne ve babanın her biri: Yasal miras payının dörtte biri.
• Sağ kalan eş: Altsoy veya anne ve baba ile birlikte mirasçı olduğunda yasal miras payının tamamı, diğer durumlarda yasal miras payının dörtte üçü.

Kardeşlerin saklı payı bulunmamaktadır. Mirasbırakan, saklı paylar dışında kalan kısım üzerinde, yani tasarruf edilebilir kısımda serbestçe tasarruf edebilmektedir. Saklı payı ihlal eden bir vasiyetname kendiliğinden geçersiz olmamakta; ancak saklı payı zedelenen mirasçı tenkis davası açarak payının tamamlanmasını isteyebilmektedir. Mirasçılar arasındaki paylaşım hakkında ayrıntılı bilgi için Miras Paylaşımı makalesine başvurulabilir.

Saklı paylı bir mirasçının tamamen mirastan çıkarılması ise ancak kanunda sayılan sebeplerin varlığı halinde mümkündür. Bu sebepler; mirasçının mirasbırakana veya onun yakınlarına karşı ağır bir suç işlemesi ya da mirasbırakana veya ailesine karşı aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesidir. Mirastan çıkarma sebebinin vasiyetnamede açıkça gösterilmesi gerekmektedir.

---

Vasiyetnamenin Değiştirilmesi ve Geri Alınması

Mirasbırakan vasiyetnamesini sağlığında her zaman geri alabilmektedir. Geri alma; yeni bir vasiyetname yapılması, vasiyetnamenin mirasbırakan tarafından yok edilmesi veya vasiyet edilen malın sonradan başkasına devredilmesi gibi yollarla gerçekleşebilmektedir. Yeni bir vasiyetname, önceki vasiyetnameyi kaldırdığını açıkça belirtmese de önceki vasiyetnameyle çeliştiği ölçüde onun yerine geçmektedir.

---

Vasiyetnamenin Açılması

Mirasbırakanın ölümünden sonra ele geçen vasiyetname, geçersiz olduğu düşünülse bile derhal sulh hukuk mahkemesine teslim edilmelidir. Mahkeme vasiyetnameyi teslim aldıktan sonra bir ay içinde açmakta ve okumakta, ilgilileri de bu amaçla çağırmaktadır. Vasiyetnamenin bir örneği, mirasçılara ve vasiyetnameden hak kazanan kişilere tebliğ edilmektedir.

Vasiyetnamenin açılması, mirasbırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesinden istenmektedir. Vasiyetnamenin açılması ve tebliğinden sonra, vasiyetnamede hak tanınan kişiler mirasçılık belgesi veya mal bırakma kapsamındaki hakları için gerekli işlemleri başlatabilmektedir.

---

Vasiyetnamenin İptali Davası

Vasiyetname, Türk Medeni Kanunu’nun 557. maddesinde sayılan sebeplerden biriyle iptal edilebilmektedir:

• Vasiyetnamenin, mirasbırakanın tasarruf ehliyeti bulunmadığı bir sırada yapılmış olması,
• Vasiyetnamenin yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama etkisiyle yapılmış olması,
• Vasiyetnamenin içeriğinin, bağlı olduğu koşulların veya yüklemelerin hukuka veya ahlaka aykırı olması,
• Vasiyetnamenin kanunda öngörülen şekle uyulmadan yapılmış olması.

İptal davası, vasiyetnamenin iptalinde menfaati bulunan mirasçılar veya vasiyet alacaklıları tarafından açılabilmektedir. Dava, davacının tasarrufu, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl ve her halde vasiyetnamenin açılması tarihinden başlayarak iyiniyetli davalılara karşı on yıl, iyiniyetli olmayan davalılara karşı yirmi yıl içinde açılmalıdır. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir.

Tenkis Davası

Vasiyetname geçerli olsa bile saklı payı zedelenen mirasçılar tenkis davası açabilmektedir. Tenkis davası, mirasçıların saklı paylarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten başlayarak bir yıl ve her halde vasiyetnamelerde bunların açılması tarihinden başlayarak on yıl içinde açılmalıdır. Mirasbırakanın sağlığında yaptığı ve mirasçılardan mal kaçırma amacı taşıyan devirler için ayrıca muris muvazaası nedeniyle tapu iptal davası gündeme gelebilmektedir.

---

Yabancıların Türkiye’de Vasiyetname Yapması

Türkiye’de malvarlığı bulunan yabancılar da Türkiye’de vasiyetname yapabilmektedir. Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 20. maddesine göre miras kural olarak ölenin milli hukukuna tabi olmakla birlikte, Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanmaktadır. Vasiyetname, Türk hukukuna, yapıldığı yer hukukuna veya mirasbırakanın milli hukukuna uygun şekilde yapılmışsa şekil bakımından geçerli kabul edilmektedir. Türkçe bilmeyen yabancılar için noterde tercüman eşliğinde resmi vasiyetname düzenlenebilmektedir.

---

Sıkça Sorulan Sorular

Vasiyetname noterde mi yapılmak zorundadır?

Hayır. El yazılı vasiyetname, şekil şartlarına uyulmak kaydıyla noter onayı olmadan da geçerlidir. Ancak noterde düzenlenen resmi vasiyetname, şekil hatası ve kaybolma riskini azaltmaktadır.

Vasiyetname ile tüm mallar tek bir kişiye bırakılabilir mi?

Saklı paylı mirasçılar varsa malların tamamı bir kişiye bırakılabilir, ancak saklı paylı mirasçılar tenkis davası açarak paylarını talep edebilmektedir. Saklı paylı mirasçı yoksa mirasbırakan malvarlığının tamamı üzerinde serbestçe tasarruf edebilmektedir.

Bilgisayarda yazılıp imzalanan vasiyetname geçerli midir?

Hayır. El yazılı vasiyetnamenin baştan sona mirasbırakanın kendi el yazısıyla yazılması zorunludur. Bilgisayar çıktısı üzerine atılan imza, metni el yazılı vasiyetname haline getirmemektedir.

Vasiyetname ne zaman hüküm doğurur?

Vasiyetname mirasbırakanın ölümüyle hüküm doğurmaktadır. Mirasbırakan sağlığında vasiyetnamede yer alan malları üzerinde serbestçe tasarruf edebilmektedir.

Vasiyetnamenin iptali için dava ne zaman açılmalıdır?

İptal sebebinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her halde vasiyetnamenin açılmasından itibaren iyiniyetli davalılara karşı on yıl içinde dava açılmalıdır.

---

Yetkiner Hukuk Bürosu tarafından İzmir’de vasiyetname hazırlanması, vasiyetnamenin açılması, iptali ve tenkis davaları ile diğer miras hukuku uyuşmazlıklarında hukuki destek sağlanmaktadır. Mirasın reddi hakkında bilgi için Mirasın Reddi makalesine başvurulabilir. Büroya iletişim sayfasındaki kanallar aracılığıyla ulaşılabilmektedir.